Tác dụng của thịt dê đối với sức khỏe

Theo y học cổ truyền, nhiều bộ phận của dê như thịt, xương, nội tạng… được sử dụng trong các món ăn bồi bổ và một số bài thuốc dân gian.
Tuy nhiên, đa phần thực phẩm từ dê có tính ấm/nóng, vì vậy người có cơ địa “thiên nhiệt”, đang sốt do cảm mạo hoặc đang viêm nhiễm cấp nên cân nhắc dùng với lượng phù hợp.

Lưu ý: Nội dung dưới đây mang tính tham khảo theo kinh nghiệm ẩm thực – dân gian. Nếu bạn đang có bệnh lý nền, đang dùng thuốc, phụ nữ mang thai/sau sinh hoặc cần chế độ dinh dưỡng đặc thù, nên hỏi thêm bác sĩ/dược sĩ trước khi áp dụng.

Tác dụng bồi bổ theo kinh nghiệm dân gian từ các bộ phận của dê

1) Thịt dê (dương nhục)

Thịt dê được dân gian mô tả là vị ngọt, tính ấm, thường dùng trong các món hầm/cháo giúp bồi bổ cơ thể, hỗ trợ ấm bụng và hồi phục khi mệt mỏi.

• Bồi bổ khi suy nhược, lạnh bụng (hư hàn): thịt dê hầm với đương quy và gừng (sinh khương) theo khẩu vị.
• Kém ăn, dễ buồn nôn do “hư hàn”: thịt dê nấu cháo với gạo tẻ, ăn ấm.
• Đau lưng, mỏi gối theo dân gian: thịt dê luộc/hấp, ăn kèm tỏi và gia vị phù hợp.

2) Gan dê (dương can)

Gan dê theo kinh nghiệm dân gian được dùng trong các món cháo/tiềm nhằm bồi bổ huyết và hỗ trợ “sáng mắt”.

• Suy nhược, chóng mặt (theo mô tả dân gian “can huyết hư”): gan dê nấu cháo với gạo tẻ.
• Đau đầu, mắt đỏ (theo dân gian “can hỏa vượng”): gan dê kết hợp một số thảo dược, sắc lấy nước theo hướng dẫn người có chuyên môn.

3) Thận dê (dương thận)

Thận dê theo dân gian thường gắn với nhóm món bồi bổ thận khí, hay dùng trong các món hầm/tiềm.

• Món hầm thận dê với thảo dược (đựng trong túi vải), ăn nóng theo khẩu vị.
• Món cháo thận dê – thịt dê – kỷ tử (chia ăn ấm theo bữa).
• Đau lưng mạn tính theo dân gian: thận dê hầm với đậu đen, gừng và gia vị phù hợp.

4) Tinh hoàn dê (ngọc dương)

Ngọc dương là phần được nhiều người quan tâm trong các món tiềm thuốc bắc hoặc hầm.
Dân gian thường nhắc đến công dụng bồi bổ thể lực cho nam giới.

• Ngọc dương nấu cháo (ăn ấm, dùng định kỳ theo nhu cầu).
• Ngọc dương hầm nhanh với nước hầm xương và gia vị (ăn nóng).

5) Dạ dày dê (dương đỗ)

Dân gian dùng dạ dày dê trong các món hầm ấm, nhằm hỗ trợ tiêu hóa theo quan niệm “kiện tỳ vị”.

• Hầm với gừng/riềng và gia vị (ăn ấm, chia bữa).
• Hầm với đậu đen và hoàng kỳ theo hướng dẫn người có chuyên môn.

6) Phổi dê (dương phế)

Trong kinh nghiệm dân gian, phổi dê được nhắc đến trong nhóm món bồi bổ hô hấp, thường chế biến dạng cháo/hầm.

• Phổi dê luộc kỹ lấy nước, nấu cháo cùng gạo và thịt dê (ăn ấm).
• Một số bài phối thảo dược (bạch truật, nhục thung dung…) nên tham khảo người có chuyên môn trước khi dùng.

7) Xương dê (dương cốt)

Xương dê thường dùng ninh nước dùng, nấu cháo/hầm, dân gian xem là nhóm món giúp bồi bổ gân cốt.

• Xương dê hầm lấy nước cốt, nấu cháo ăn ấm.
• Một số bài phối thảo quả/riềng/gừng… giúp thơm và dễ ăn hơn.

8) Tiết dê (dương huyết)

Trong dân gian có nhắc đến tiết dê với công dụng “chỉ huyết, khứ ứ”.
Tuy nhiên, các cách dùng liên quan đến tiết/đồ sống cần đặc biệt thận trọng về an toàn thực phẩm.

Ngoài ra, một số bộ phận khác cũng được dân gian nhắc đến:

• Tim, tụy, bàng quang, tuyến giáp, da, sữa, mật, mỡ… (tùy món và cách chế biến).

Gợi ý điều hướng sản phẩm dê phù hợp tại NẮNG GIÓ

• Đùi dê (dễ làm dê nướng, hấp, xào sả ớt, lẩu): https://nanggio.vn/dac-san/thit-dui-de-tuoi-ninh-thuan/
• Chân dê (hợp món hầm/tiềm, nấu cháo): https://nanggio.vn/chan-de
• Ngọc dương (tiềm thuốc bắc, hầm): https://nanggio.vn/dac-san/ngoc-duong-de-ninh-thuan/
• Sườn dê (nướng, xào sa tế, hầm): https://nanggio.vn/thit-suon-de
• Đầu dê (nấu lẩu/canh/hầm): https://nanggio.vn/dac-san/dau-de/
• Vú dê (món nướng – thường cần đặt trước): https://nanggio.vn/dac-san/vu-de/

FAQ – Câu hỏi thường gặp về các món bồi bổ từ dê

1) Người “nóng trong” có nên ăn thịt dê không?

Thịt dê có tính ấm, vì vậy người dễ nóng, đang sốt, viêm nhiễm cấp nên hạn chế hoặc dùng ít, ưu tiên món hấp/hầm thanh nhẹ và ăn kèm rau xanh.

2) Nên chọn phần nào của dê để nấu món hầm/cháo?

Nếu thích món hầm/cháo: chân dê, xương dê, đầu dê thường cho nước dùng ngọt. Nếu muốn dễ chế biến: đùi dê/sườn dê rất linh hoạt món.

3) Cách giảm mùi đặc trưng của dê khi nấu?

Có thể chà rửa với gừng/riềng, trụng sơ rồi mới hầm; dùng sả, gừng, lá chanh trong quá trình nấu để mùi thơm dễ chịu hơn.

4) Có cần lưu ý gì khi dùng món theo bài thuốc dân gian?

Có. Nếu đang điều trị bệnh, dùng thuốc, mang thai/sau sinh hoặc có bệnh nền (huyết áp, gan thận, gout…), nên hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi áp dụng món “tiềm thuốc bắc”.